De grenzen kunnen niet voor maart volgend jaar volledig open voor werknemers uit Polen en andere Oost-Europese landen die sinds 2004 EU-lid zijn. Dat heeft dinsdag een meerderheid van de Tweede Kamer van CDA, de linkse oppositie en de SGP bepaald.

Daarmee is het plan van het demissionaire kabinet om de grenzen al per 1 januari 2007 te openen van de baan.

Zo snel mogelijk
CDA, PvdA, GroenLinks en de SGP benadrukten te streven naar zo snel mogelijk vrij verkeer van werknemers binnen de Europese Unie. Maar volgens de partijen heeft Henk van Hoof van Sociale Zaken onvoldoende gedaan om ontduiking van arbeidsvoorwaarden, illegale arbeid en problemen met huisvesting te voorkomen. Dat blijkt onder meer uit waarschuwingen van de vakbeweging dat er nog in veel branches, zoals de bouw en agrarische sector, problemen zijn.

Huiswerk op orde
Bovendien heeft Van Hoof volgens Kees Vendrik van GroenLinks de tijd om zijn huiswerk alsnog op orde te krijgen, omdat voor 1 maart de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) niet klaar is voor de registratie van de nieuwe groep arbeidsmigranten. De bewindsman moet in ieder geval met werkgevers en vakbonden afspraken gaan maken om verdringing van werknemers in Nederland en uitbuiting van Polen tegen te gaan.

Maatregelen ‘opwaarderen’
De staatssecretaris stelde dat hij bereid is om de maatregelen “daar waar mogelijk op te waarderen”. Maar volgens hem zijn de meeste vereiste voorbereidingen getroffen en zal een beperkt aantal op korte termijn worden afgerond. Ook is het volgens hem niet de verantwoordelijkheid van de overheid om te controleren of cao-afspraken die werkgevers en bonden maken, worden nageleefd. Dat moeten sociale partners zelf doen, meent hij.

Economische groei gehinderd
De VVD-bewindsman benadrukte dat vrij verkeer van werknemers zo snel mogelijk gewenst is, omdat de economische groei wordt gehinderd door een tekort aan werknemers. Daarbij kreeg hij alleen steun van zijn eigen partij, VVD, en D66.

Wilders
De Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders wil dat de grenzen helemaal niet opengaan voordat eerst alle Nederlanders die van een uitkering genieten, aan de slag zijn geholpen.

Het is goed mogelijk op een verantwoorde en efficiënte wijze in Nederland een markt voor klusjes te ontwikkelen. Een formele markt voor werkzaamheden in en om het huis is fraudebestendig en kan een positief effect hebben op de werkgelegenheid.

Dit stellen werkgevers, werknemers en gemeenten in een vervolgadvies van de Raad voor Werk en Inkomen (RWI). De raad heeft zijn eerste voorstel van januari 2006 op verzoek van de Tweede Kamer verder uitgerekend en maandag aan de kamer aangeboden. De kosten wegen in de ogen van de RWI niet op tegen de verwachte maatschappelijke voordelen.

Profiteren
Volgens de RWI vermindert het voorstel de huidige ongelijkheid tussen het zwarte en het witte circuit omdat het voor opdrachtgevers en -nemers aantrekkelijker wordt te kiezen voor legale oplossingen. Vooral hoog- en laagopgeleide vrouwen profiteren van de plannen. “Wanneer bijvoorbeeld hoogopgeleide vrouwen meer huishoudelijk werk legaal kunnen uitbesteden, krijgen ze zelf meer gelegenheid om op hun eigen opleidingsniveau op de arbeidsmarkt te participeren”, aldus de RWI.

Varianten
De raad houdt vast aan twee varianten. Een optie is klussen tot een bedrag van maandelijks 500 euro vrij te stellen van belasting en premieheffing. In de andere variant zijn de kosten voor de werkzaamheden fiscaal aftrekbaar.

Terugdringen zwartwerken
VNO-NCW, de FNV en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben het plan goed ontvangen. “Positief is dat zwartwerken erdoor wordt teruggedrongen en dat het ruimte biedt aan reguliere bedrijven. Wij onderschrijven dit vervolgadvies dan ook van harte”, aldus Bernard Wientjes, voorzitter van VNO-NCW. Volgens Agnes Jongerius, voorzitter van de FNV, biedt het advies goede kansen voor werknemers en levert het voor iedereen voordelen op.

Vorig jaar zijn er 18.495 huurwoningen gebouwd. Dat blijkt uit de Aedes Bedrijfstakinformatie 2005. Het ministerie van VROM had met de branche afspraken gemaakt voor het opleveren van 17.000 woningen. Ten opzichte van 2004 nam de bouwproductie in 2005 met 17 procent toe.

Van het aantal nieuwe woningen is 75 procent gebouwd als betaalbare huurwoning, met een huur van 509 euro of lager. Daarvan heeft 14 procent een huur lager dan 322 euro. Aedes is de brancheorganisatie van woningbouwcorporaties.

Lichte ontspanning op woningmarkt
Door de toegenomen bouwproductie lijkt er een lichte ontspanning op de woningmarkt te ontstaan. Zo reageerden er in 2004 gemiddeld nog 114 woningzoekenden op een aangeboden huurwoning in een van de vier grote steden. In 2005 ligt dat aantal met 88 reacties een stuk lager.

Corporaties
De corporaties kochten vorig jaar ruim 5000 huizen. Ze verkochten bijna 19.000 panden, meestal aan de huurders van die huizen of nieuwe bewoners. De corporaties doen steeds meer aan de huisvesting van bijzondere doelgroepen. Zo komen er steeds meer aangepaste woningen voor gehandicapten. Ook bouwen de corporaties meer huizen voor psychiatrische patiënten die wonen in begeleid woonprojecten.