Ruwbouw is de staat waarin een gebouw zich bevindt, voordat de afwerking begint. Met de ruwbouw leg je de basis van de verdere woning. Soms kunnen bouwwerken jaren in de fase van ruwbouw verkeren, omdat er financiële problemen ontstaan zijn, of de bouwplannen gewijzigd zijn.

Voorbereidende werken

De grondwerken

- Bouwrijp maken van het perceel: verwijderen van overtollige bomen en rotzooi
- Als je zelf geen hout stookt, vind je wel iemand die de bomen komt afzagen in ruil voor gratis hout.
- Denk er aan dat het storten van afval steeds duurder wordt.

Eigenlijke grondwerken

- Grondwerker graaft zwarte teelaarde weg
- Aan de hand van het bouwraam graaft grondwerker gat uit voor je (kruip)kelder en eventueel ook de sleuven voor de fundering. Belangrijk: de grondwerker moet precies weten hoe diep hij moet graven
- Als de kelder klaar is, komt grondwerker aanvulgrond rond het huis verspreiden

Betaling van de grondwerker: per uur of per kubieke meter Andere werkjes die je door de grondwerker kan laten uitvoeren:

- Sleuven voor de riolering
- Ingraven van de septische put en de stookolietank
- Terrein gelijk maken en eventueel grond aanvoeren als woning volledig klaar is

Droogzuiging

Wat?

Tijdelijk water wegzuigen tot waterpeil lager ligt dan werken (kelder) die men wil uitvoeren

Hoe lang moet water weggepompt worden?

Tot kelder klaar is. Het is evenwel geen ramp als de kelder tijdens de ruwbouw toch nog vol water loopt.

Drainage

Een goede drainage vormt een extra garantie voor een waterdichte kelder. Zeker in klei- en leemstreken is een goede drainage bijzonder aanbevolen omdat dit grondsoorten zijn die weinig vocht doorlaten. Ook op hellende terreinen is een drainage vaak noodzakelijk om problemen door stuwwater langs de hoge zijde (de bergzijde) te voorkomen. Alleen in streken waar de grond bijzonder goed doorlatend is (b.v. zandige grond) en waar het grondwater het hele jaar door op een zeer diep peil blijft, kan een drainage als overbodig beschouwd worden.

Drainage onder het maaiveld
Er zijn eigenlijk twee soorten drainage: je kan de drainagebuizen vlak onder de grond (onder het maaiveld) plaatsen, of je kan ze als ringdrainering ter hoogte van de vloerplaat leggen. De functie van de drainage is in de twee gevallen totaal verschillend. Wanneer de drainage onder het maaiveld ligt, zorgt ze ervoor dat na hevige regenbuien het water afgevoerd wordt. Zo voorkom je grote waterplassen op een terrein met weinig doorlatende grond (klei of leem).

Ringdrainage
Drainagebuizen die als ringdrainage aan de voet van de keldermuren geplaatst worden, zorgen ervoor dat zowel grond- en sijpelwater zo snel mogelijk afgevoerd worden. Als aanvulling kunnen ook nog drainagebuizen onder de kelderfundering geplaatst worden om het grondwater af te voeren voor het onder de vloerplaat komt.

Plaatsing
Om een goede werking te verzekeren, is het zeer belangrijk zowel de ringdrainage rond het gebouw alsook de draineerbuizen onder de funderingsplaat op de juiste manier te plaatsen. Elk type drainagesysteem dient namelijk in een kiezelbed gelegd te worden, en rond dit drainerende kiezelbed dient er geotextiel als filter- en scheidingsvlies aangebracht te worden. Op die manier wordt het verzanden van het systeem vermeden. Deze methode is te verkiezen boven een bevestiging van de geotextiel of de cocosvezel rond de drainagebuizen.

De klassieke ronde draineerbuizen moeten altijd met een helling van minimum 0,5 à 2 % gelegd worden. Om te vermijden dat de buizen toch gaan verzanden doe je er goed aan verticale niet-geperforeerde buizen aan te sluiten op de drainagebuis. Zo kan je dan bij een eventuele verstopping het zand met een tuinslang wegspoelen.

Als alternatief voor het traditionele systeem maakt men nu ook vaak gebruik van een combinatie van bekisting en drainage. Het gaat om 20 cm hoge en 6 cm dikke holle profielen met een dubbele functie: enerzijds vervangen ze de gewone houten planken als bekisting van de funderingsplaat, anderzijds dienen ze na het gieten van de fundering als drainage-elementen met een zeer hoge prestatie.

Het systeem van bekisting-drainering biedt het bijkomende voordeel, dat de drainage reeds vóór het storten van de fundering en de vloerplaat kan worden aangesloten; op die manier zal de bouwput van bij het begin voor alle volgende werkfasen droog zijn. Ook vallen na het gieten van de funderingsplaat een reeks operaties weg, zoals het verwijderen, het ontnagelen en het schoonmaken van de bekistingsplanken, en vooral het plaatsen van de klassieke draineerbuizen.

Deze profielen doen eerst dienst als bekisting van de funderingsplaat, nadien als drainage

Afvoer van het drainagewater
Het drainagesysteem wordt op de riolering aangesloten. Vaak wordt er een put gemaakt waar al het water van de drainagebuizen in verzameld wordt en indien nodig wordt het water met een dompelpomp tot op het niveau van de riolering gebracht. Die pomp moet altijd bereikbaar zijn en het is geen slecht idee om er twee te plaatsen. Als er één stuk is, kan je de andere laten draaien zodat je geen problemen met wateroverlast kan krijgen.

Hou er rekening mee dat drainage ook water van je buren kan aantrekken en dat kan vooral in klei- en leemgebieden voor problemen zorgen. Deze grondsoorten zetten uit als ze nat zijn en krimpen als ze droog zijn en hierdoor kan een huis lichtjes gaan zakken en stijgen. In streken waar dit problemen kan veroorzaken is een drainage trouwens verboden.

Beton en fundering

Geëxpandeerde kleikorrels
Geëxpandeerde kleikorrels zijn kleine bolletjes op basis van keramisch materiaal die dankzij hun luchtige structuur de isolatiewaarde van een constructie kunnen verbeteren. In sommige gevallen kunnen ze puur gebruikt worden, maar ze worden ook vaak vermengd met beton. Zo ontstaat een type isolatiebeton. De geëxpandeerde kleikorrels maken het beton lichter en verhogen de isolatiewaarde van het beton. Interessant voor enkele heel specifieke toepassingen.

Geïsoleerde vloerplaten
Wanneer je op volle grond bouwt, kan je de grond met kleikorrels aanvullen. Hiermee voer je in één keer de aanvulling van de grond, de isolatie én het drainagesysteem uit. De korrels kunnen met een grote silowagen gelost worden, in zakken of in bigbags. Gebruik een lange lat om de korrels gelijk te trekken. Daarna aandammen met een trilplaat. Nadien de aanvulling bedekken met een polyethyleenfolie waarop een lichtgewapende betonvloer gegoten wordt. Wapeningsnetten van 150-150-5 zijn hiervoor het best geschikt. Denk aan uitsparingen voor ondergrondse leidingen.

Isolerend beton voor kelders en als uitvulling
Bij kelders of kruipkelders kan isolerend beton, beton vermengd met kleikorrels, gebruikt worden om de leidingen uit te vullen. Isolerend beton is lichter dan gewoon beton en garandeert toch een goede druksterkte. Makkelijk zelf te plaatsen. Voor dunne uitvullingen gebruik je de dunste korrelmaat. Voor grotere diktes is een korrel van 4 tot 10 mm aangewezen. Vraag je handelaar uitleg over de mengverhoudingen. Bij hem kan je ook plaatsingsvoorschriften verkrijgen

Hellingsbeton
Isolerend beton kan ook gebruikt worden als hellingsbeton op platte daken. Boven het hellingsbeton wordt een waterdichte folie geplaatst. Daarop een isolatielaag en daarboven de ballastlaag.

Drainagelaag bij groendaken
Voor groendaken kunnen geëxpandeerde kleikorrels gebruikt worden als drainagelaag. Voordelen van de korrels zijn dat ze licht, onsamendrukbaar en rotvrij zijn waardoor het drainerend vermogen niet verloren gaat.

Stortklaar beton of zelfgemaakt beton?

Wanneer is zelf beton maken het interessantst?
- Als de transportkosten van stortklaar beton te hoog zijn in verhouding tot het uit te voeren werk
- Als de bouwplaats te moeilijk toegankelijk is
- Wanneer de ingrediënten van het beton (grond, zand, cement) al op de bouwplaats voorhanden zijn

Wanneer is stortbeton het interessantst?
In de andere gevallen en wanneer je een garantie wilt op de kwaliteit.
Beton afkomstig van een betoncentrale die gemachtigd is het BENOR-merk te voeren, wordt gecontroleerd door een onafhankelijk organisme. Controle op de bouwplaats hoeft bijgevolg niet meer. Voor grote werken is het bestellen van stortbeton meestal de beste optie.

Stortbeton - betonsoorten

Sterkteklassen: weerstand tegen drukkrachten
- wordt uitgedrukt door cijfers die verwijzen naar druksterkteproef
- wordt bepaald door hoeveelheid cement, water-cementfactor en de korrelverdeling
- meest gebruikte beton: C 25/30
- voor funderingen en ondervloeren voor terrassen: C 20/25 volstaat

Blootstellingklassen: duurzaamheid
- Afhankelijk van water-cementfactor en cementgehalte
- Moet gekozen worden in functie van omgeving waar beton gebruikt zal worden (droog, nat, chemisch agressieve omgeving, zeewater,...)

Verwerkbaarheid: vloeibaarheid
- voor complexe constructies met veel wapening is vloeibaarder beton nodig
- vloeibaar maken komt druksterkte niet ten goede. Kan opgevangen worden door superplastificeerder of andere hulpstoffen

Korrelmaat: de korrelgrootte van de kiezel of het zand
- Vooral van belang bij dichte wapeningsnetten, te grote korrels kunnen zich niet door de netten wringen.

Andere criteria
- Benor-gekeurd beton : beton dat interne en externe kwaliteitscontroles ondergaat
- Zichtbaar beton: als het beton zichtbaar zal blijven, moet je dat zeker melden bij de bestelling.

De water-cementfactor en de verwerkbaarheid van beton
Hoe minder water je gebruikt hoe beter. Te veel water is nefast voor de druksterkte en de vorstbestendigheid van het beton.

- Ideale water-cementfactor: 0,5 (vb. 300 kg cement, 150 liter water)
- Toelaatbare water-cementfactor: 0,6 (best niet hoger gaan)

Vertragers en versnellers: zorgen dat beton bij warm weer niet te snel opdroogt en bij koud weer niet te langzaam.

- Enkel gebruiken wanneer echt nodig (kunnen negatieve invloed hebben op duurzaamheid)
- In plaats van versneller te gebruiken is het beter het beton regelmatig te benevelen
- Ook bij koud weer regelmatig het beton benevelen

Het storten
Waarop moet je letten?

- de stortingstermijn (niet te lang wachten, maar ook niet te snel volstorten)

- de maximumvalhoogte (meestal 1 meter)
- het beton netjes in het midden storten
- Storten in verschillende lagen (van ongeveer 30 centimeter)
- Na elke laag het beton trillen
Doel: lucht in het beton verwijderen
Niet de bekisting en de wapening raken met de trilnaald
Lang genoeg maar niet te lang trillen
Altijd lichtjes met de trilnaald in de vorige laag dringen

De bekisting
Voorwaarden voor een degelijke bekisting
- zeer stabiel, stijf en dichte platen
- een homogeen geheel (geen droge en natte of oude en nieuwe platen door elkaar gebruiken)
- propere platen

Wanneer verwijderen?
- Als beton voldoende verhard is. Vraag raad aan de betonfirma of de architect
- Vuistregel: na 7 dagen de zijkant van de bekisting en na 28 dagen de onderkant

Hoe ontkisten?
- Hoe langer je wacht, hoe properder en gemakkelijker je de platen kan wegnemen
- Als je mooi, glad beton wenst, kan je de planken voor het storten insmeren met ontkistingsolie. Zorg dan wel voor de juiste olie.

Nuttig om weten
- Je kan ook bekistingconstructies huren
- Er bestaan ook elementen die fungeren als bekisting van de funderingsplaat en nadien als drainage.

Betonwapening

Wapeningsstaal
Stalen netten of staven die beton beschermen tegen trekkrachten

Welke wapening is er nodig?
Laat dit uitrekenen door je architect of de ingenieur

Juiste plaatsing:
- Minimale betondekking: boven bovenste wapeningsnet moet voldoende beton zitten (3 à 4 cm). Belangrijk om roest van de ijzers te voorkomen en voor de goede hechting van beton aan de wapening.
- Gebruik hiervoor geschikte afstandshouders
- Maximale betondekking: ijzers mogen niet te diep in het beton zitten; anders kunnen ze de trekkrachten onvoldoende opvangen.

Vezelwapening
Wapening waarbij in het stortbeton vezels van kunststof of staal vermengd worden. Hoeveel van die vezels en welk type hiervoor nodig is, wordt uitgerekend door de architect of ingenieur.

Groot voordeel: sneller. Bij traditionele wapening met netten en staven, moet de wapening vooraf gebeuren. Nu kan dat gelijktijdig met het storten van het beton.

Kan gebruikt worden voor funderingen, funderingsplaten, druklagen, opvullen van breedplaatvloren,..., maar er worden ook volledige woning opgetrokken volgens het principe van vezelbetonbouw.

Vergewis je ervan dat je waar krijgt voor je geld. Vraag technische nota's, berekeningsnota's en kwaliteitsgaranties op want er zijn bedrijven die tegen woekerprijzen ondermaats vezelgewapend beton leveren.

Er worden ook volledige woningen opgetrokken met vezelgewapend beton.

Stalen vezels versus kunststofvezels
Bij de eerste generatie vezelgewapend beton werd gebruik gemaakt van stalen vezels. Als alternatief wordt nu ook vaak overgeschakeld op kunststofvezels. Zowel wat de prijs als wat de kwaliteit betreft, zijn ze grotendeels aan elkaar gewaagd. Het belangrijkste voordeel van stalen vezels is de iets grotere structurele sterkte, maar ook met kunststofvezels kan je probleemloos aan grote buigbelatsignen voldoen. Wat dat betreft scoren stalen en kunstofvezels trouwens merkelijk beter dan de klassieke wapening. Grote voordelen van de kunstsofvezels zijn de lagere wateropname, het kleiner risico op zogenaamde krimpscheuren en het uitschakelen van het risico op roestvlekjes.

Funderingen
Doel
Belasting van de woning verdelen en over brengen op draagkrachtige bodem

Waar, hoe, welk type?
Dat wordt door de architect en/of de ingenieur uitgerekend

4 types
1. Rechtstreekse fundering (fundering op staal)
- Meest gebruikte methode
- Met ongewapend beton wordt er een verbrede zone gerealiseerd onder alle dragende muren.
- Brede muur vergt bredere ondersteuning dan dun binnenmuurtje
2. Strokenfundering
- Idem vorige methode, maar met gewapend beton
- Minder beton voor nodig, maar anderzijds duurder dan vorige methode
3. Fundering op palen of putten
- Wordt toegepast als draagkrachtige grond te diep zit (vb. moerasgrond, aangevulde grond)
- Op cruciale plaatsen wordt er betonnen palen of putten in de grond geschroefd, geheid of geboord
- Zeer degelijke, maar dure fundering
4. Algemene funderingsplaat (zwevende vloerplaat)
- Wordt ook toegepast als draagkrachtige grond te diep zit
- Eenvoudigste methode, interessant voor doe-het-zelvers
- Vloerplaat wordt niet ondersteund door fundamenten, maar wordt rechtstreeks op grond gestort
- Bestaat uit gewapend beton
- Onder de muren zijn balken of verzwaringen of extra wapening nodig
- Indien kelders: volledige onderkeldering is noodzakelijk
- Indien geen kelders: minimum 80 cm onder maaiveld (vorstvrij)

Kelder

Veel bouwers willen kost wat kost een kelder in hun woning. Anderen vinden dan weer dat een kelder te veel risico met zich brengt. De meningen over kelders zijn - op zijn zachtst gezegd - verdeeld. Vooraleer je zelf een oordeel gaat vellen en beslist of je al dan niet je woning onderkeldert, lees je er hier alles over.

Kelder of geen kelder

Veel bouwheren twijfelen of ze al dan niet een kelder laten bouwen onder hun huis. Een kelder is in de eerste plaats interessant als bergruimte of als ondergrondse garage. Tegenwoordig wordt de kelder echter meer en meer als bijkomende leefruimte beschouwd. De stookruimte, de wasplaats, een hobbyruimte, een pingpong- of biljartzaal, een sauna, enz., ze kunnen allemaal ondergebracht worden in een kelder. Hou er rekening mee dat je aan bepaalde van deze vertrekken op dit moment niet meteen een behoefte hebt, maar dat dit later wel tot uiting kan komen, zeker wanneer de kinderen opgroeien.

Deze ruimtes kan je natuurlijk ook op het gelijkvloers onderbrengen. Dat heeft het voordeel dat je hier meer daglicht hebt, dat je geen trappen op en af moet en dat je nooit moet vrezen voor water in je kelder. Anderzijds moet je dan wel een stuk van je tuin afstaan en als je rekening houdt met de grondprijzen van tegenwoordig is dit ook een dure oplossing. Veel hangt natuurlijk af van de grootte van je stuk. Als je een heel ruime bouwgrond hebt, stelt het minder problemen om een bijkomend gedeelte van je tuin af te staan.

Een bijkomend argument voor het bouwen van een kelder is dat de waarde van je woning bij een eventuele latere verkoop aanzienlijk verhoogd wordt.

De basiskostprijs van een kelder wordt soms overschat. Men vergeet dat een kruipkelder vaak al de helft van een echte kelder kost. Nochtans is en blijft het een verloren kruipruimte zodat je voor een relatief kleine meerprijs een aantal extra volwaardige ruimtes kunt gebruiken. Deze kelderruimtes moeten trouwens niet onmiddellijk perfect afgewerkt worden.

Opbouw en types van kelders
1. Kelders opgebouwd uit metselwerk van kalkzandsteen of holle betonblokken
Deze techniek is moeilijk toepasbaar bij hoge grondwaterstand. Voor een goede waterdichting wordt het best een cementering én een speciale behandeling aangebracht aan de buitenziijde van het metselwerk.

Een drainage langs de buitenzijde is ook aan te bevelen. Waterdichtingen langs de binnenzijde van de kelder zijn af te raden daar de muur al verzadigd is van water; ook dienen dergelijke uitvoeringen het best door een gespecialiseerd bedrijf te gebeuren. Koolteren aan de buitenzijde is steeds nodig.

Voordelen: metselwerk en cementering zijn goedkoop en kunnen zelf worden uitgevoerd.

Nadelen: waterdichtheid is een probleem; speciale dichtingstechnieken zijn duur.

2. Kelders met metselwerk in volle stenen
Deze uitvoering is goed, ook voor de waterdichtheid indien er een speciale waterdichte cementering aan de buitenzijde wordt aangebracht. Koolteren aan de buitenzijde is steeds nodig.

Voordelen: bij vakkundige uitvoering door een aannemer kan de waterdichtheid worden verzekerd.

Nadelen: zware blokken, lastig in verwerking, niet goedkoop, speciale waterdichte cementering is noodzakelijk.

3. Kelders in gewapend beton
Goede oplossing op terreinen met minder goede ondergrond en bij aanwezigheid van grondwater. Op basis van speciale bekistingssystemen worden de kelders uitgevoerd met ter plaatse gestort gewapend beton .

Dergelijke kelders vereisen een flinke dosis vakmanschap. Doe dus een beroep op een gerenommeerd bedrijf dat de nodige referenties en kwaliteitsgaranties kan voorleggen.

Kelders in gewapend beton hoeven niet gekoolteerd te worden. Voor dergelijke kelders kan van twee verschillende types van gewapend beton gebruik gemaakt worden: traditioneel gewapend beton (wet wapeningsijzers) of staalvezelbeton (op basis van staalvezels die aan beton worden toegevoegd. Grosso modo kan je stellen dat ze kwalitatief en qua prijs elkaar waard zijn. Staalvezel is duurder in aankoop, maar die meerprijs wordt terugverdiend door de vermindering van het aantal arbeidsuren. Staalvezelwapening zou volgens de voorstanders van dit systeem ook bijkomende voordelen bieden op het vlak van krimp, capillariteit en waterdichtheid.

Voordelen: bij goede uitvoering: waterdichte én gladde wanden snel, duurzaam en sterk

Nadelen: is niet mogelijk om zelf uit te voeren, niet goedkoop voor kleine kelders; hoe groter de kelder, hoe gunstiger de prijs per vierkante meter

4. Prefab betonkelders
Goede oplossing voor kleine kelders. Deze kelders worden geprefabriceerd in de fabriek en worden kant-en-klaar geleverd met behulp van een kraan. Vraag het best een garantieattest van de waterdichtheid op.

Voordelen: zéér snel, goede prijs/kwaliteit verhouding.

Nadelen: beperkt in afmetingen, kan niet als fundering gebruikt worden.

Waterdichtingsmethodes
Prijs is sterk afhankelijk van het grondwaterpeil Hoe hoger de grondwaterstand hoe moeilijker en duurder het is om de kelder waterdicht te maken.

Laag grondwaterpeil (waterspiegel lager dan vloerplaat)
Als de hoogste grondwaterspiegel lager ligt dan de vloerplaat van de kelder, heb je geluk. Dan kan je in principe geen problemen hebben met opstijgend water dat via de keldervloer naar binnen dringt. Je moet wel de keldermuren beschermen tegen sijpelwater, dat vooral na een regenbui in grote hoeveelheden kan optreden. Daarvoor wordt het metselwerk eerst gecementeerd met metselmortel.

Als er een risico op tijdelijk stuwend water of op zettingsscheuren bestaat, is een plastisch bitumenderivaat of een zelfklevend dichtingsmembraan te verkiezen boven vloeibare producten. Het spreekt voor zich dat je bij deze behandeling zeer nauwgezet tewerk moet gaan. En, zoals eerder al vermeld (zie Drainage), is een combinatie van enerzijds een afdichting en anderzijds een goede drainage op het diepste punt van de bouwput de doeltreffendste oplossing.

Een doeltreffende oplossing tegen sijpelwater bieden ook noppenmatten uit polyethyleen. Matten met dubbele noppen en met verticale drainagesleuven genieten de voorkeur omdat alleen deze ook aan de overlappingen een echte waterdichting tegen doorsijpelend water bieden. Matten met gewone noppen zijn daarentegen enkel te beschouwen als bescherming bij het aanaarden.

Als de noppenmat aan de aardzijde voorzien is van een filtervlies, speelt ze de rol van een verticale drainage over de hele oppervlakte van de keldermuur. In combinatie met een ringdrainagesysteem wordt plaatselijk geaccumuleerd drukwater onmiddellijk omgevormd tot onschadelijk zakwater.

Hoog grondwaterpeil (waterspiegel hoger dan vloerplaat)
Als de grondwaterstand wel hoger ligt dan de vloer van je kelder zijn er verschillende methoden om je kelder toch waterdicht te maken. De wanden moeten zo hoog behandeld worden als het hoogste te verwachten grondwaterniveau met daarboven nog een veiligheidsmarge van 20 centimeter. Daarboven volstaat het om de muur af te cementeren en in te smeren met een bitumenderivaat zoals hierboven al omschreven staat.

De producten die voor de waterdichting gebruikt worden, zijn niet zo goedkoop en moeten met de grootste omzichtigheid aangebracht worden. Volg daarom nauwgezet de raadgevingen van de handelaar of de fabrikant als je de waterdichting zelf wil uitvoeren. Een kleine onnauwkeurigheid kan je later veel narigheid bezorgen.

Het voorbereidende werk - zowel bij nieuwbouw als bij oude kelders - is van groot belang voor de werking van deze producten. Alle verfresten, bekistingsoliën, mortelresten en ander vuil moet je zeer grondig verwijderen. Hierbij wordt het afgeraden chemische reinigingsmethoden te gebruiken. De behandeling vereist "gezonde voegen". Als dat niet zo is, zul je de voegen moeten uitkappen en heropvoegen.

Behandeling aan de binnenzijde

De behandeling aan de binnenzijde wordt meer toegepast dan een waterdichting aan de buitenzijde. Het grote voordeel van de behandeling aan de binnenzijde is dat je de waterdichting achteraf kan uitvoeren. Bovendien is het bij deze methode mogelijk om later de muren wat bij te lappen als er toch ergens water naar binnen dringt.

Een nadeel van een behandeling aan de binnenkant is dat je de kelder er nog niet 100 % mee waterdicht krijgt. Er blijft altijd wat porositeit over. Daarom is het van belang dat je voor een goede ventilatie van je kelder zorgt.

Hou er ook rekening mee dat je geen meubels vlak tegen de muur mag zetten, dat je niet zomaar mag schroeven of boren in de muur, en dat deze producten niet met eender welke verfsoort mogen overschilderd worden.

Bij de waterdichting aan de binnenzijde moet vooral veel aandacht besteed worden aan de kimnaad, de aansluiting van de vloer en de wand. Deze voeg wordt het best opengekapt (ongeveer 2 centimeter), gereinigd en opgevuld met een daarvoor bestemd product.

Verlichting en verluchting van de kelder
De kruipkelder (enkel verluchting)
- Met rioleringsstukken (diameter 160 mm) met daarop rooster: goedkoopste methode
- Met vloerventilatiekokers: worden ingemetseld in spouwmuur, horizontaal en verticaal verstelbaar. Duurder maar degelijker

De kelder
Enkel met een goede verluchting en voldoende daglicht kan je hier volwaardige kamers maken.

De openingen voor de keldervensters kunnen op klassieke wijze uitgevoerd worden. Meer en meer worden echter kant-en-klare vensterblokken met een buitenraam uit glasvezelversterkt polyester op muurdikte gebruikt. Deze vensterblokken worden bij het opmetselen van de keldermuren gewoon door de metselaar geplaatst. Dit is een snellere en goedkopere oplossing, die bovendien het voordeel heeft, dat het keldervenster onmiddellijk volledig afgewerkt is. Net zoals gewone ramen worden de vensterblokken met kip- of met draai-kip-vleugel, met enkele of met dubbele, isolerende beglazing aangeboden. Als de keldermuren uit beton worden gegoten, kunnen de vensterblokken vooraf in de bekisting geïntegreerd worden.

Kelderlichtschachten dienen ertoe de aarde van het venster te houden. Vroeger werden zij gemetseld of uit beton vervaardigd, maar dit gebeurt tegenwoordig praktisch nooit meer. De keuze gaat nu meestal uit naar geprefabriceerde witte lichtschachten uit glasvezelversterkt polyester, die het daglicht optimaal in de kelder reflecteren. Deze lichtschachten worden normaal met rooster, bevestigingsmateriaal en inbraakbeveiliging geleverd, en de plaatsing gebeurt vóór het aanaarden gewoon d.m.v. vier bouten. De witte bakken moeten niet geverfd worden en vergen geen later onderhoud. Af en toe een reiniging met een tuinslang volstaat. In de bodem van de lichtschachten is er een opening voorzien, die een aansluiting op de riolering toelaat, zodat regenwater ongehinderd kan aflopen.

Gepolijste keldervloer

Voor wie veel belang hecht aan het uitzicht van zijn kelder, is een gepolierde of gepolijste vloer het vermelden waard. Deze vloer tref je vooral aan in industriële gebouwen, maar ook bij particuliere huizen wordt deze techniek soms toegepast.

Het gaat hierbij om een procédé waarbij de bovenste paplaag wordt weggewreven als het beton nog niet helemaal uitgehard is. Daar wordt dan een mengsel van cement en kwarts opgestrooid zodat je een bikkelharde, blinkende toplaag krijgt die je bovendien alle kleuren van de regenboog kan meegeven.

Welfsels

Soorten welfsels of vloerelementen

Betonnen welfsels
- Populairst in de woningbouw omwille van hun gunstige prijs en snelle afwerking Keuze tussen ruwe en gladde onderzijde, belangrijk voor latere afwerking
- Onderscheid tussen gewapend en voorgespannen beton.
- De voorgespannen welfsels zijn duurder, maar kunnen meer lasten aan en zijn in grotere lengtes verkrijgbaar
- Ook welfsels met geïsoleerde onderkant verkrijgbaar
- Tegenwoordig bestaan er ook aangepaste vloerelementen die specifiek ontwikkeld werden om in appartementenbouw een betere akoestische isolatie te creëren tussen de ondelinge verdiepingen

Betonnen welfsels worden met kranen op de werf geplaatst.

Balken en vulpotten
- Interessant alternatief voor geprefabriceerde betonnen vloerelementen bij renovaties
- Lichter en makkelijker manipuleerbaar
- De balken zijn zelfdragend, maar door het aanbrengen van stortklaar beton voorziet men een druklaag
- De balken en vulpotten hebben in principe dus enkel een functie als verloren bekisting
- De vulpotten kunnen uit verschillende materialen bestaan: beton, gebakken aarde, argexbeton,…

Breedplaatvloeren (predallen)
- Betonnen plaatjes, breder en lichter dan de betonnen welfsels
- Ze vormen een soort bekisting die nog volgestort moet worden
- Dit biedt het voordeel dat de leidingen op de platen gelegd kunnen worden voor ze volgestort worden met beton

Legplan

- Bepaalt waar en in welke richting de welfsels geplaatst moeten worden
- De meeste fabrikanten stellen dit plan gratis op

Richtlijnen voor uittekenen van legplan
- Welfsels bij voorkeur in kortste richting op muren plaatsen
- Minimale opleg van 7 cm (m.a.w. welfsels moeten aan uiteinden met minstens 7 cm rusten op een draagmuur). Is soms moeilijk te realiseren omdat veel muren tegenwoordig slechts 14 cm i.p.v. de traditionele 19 cm dik zijn. Kan opgevangen worden m.b.v. maten van welfsels

Plaatsing van de welfsels

- Let er op dat de muren waarop de welfsels geplaatst worden volledig vlak zijn
- Om de lasten van de welfsels beter te verdelen, komt over de volledige muur een mortelbed van 2 centimeter
- Tussen de kelders en de welfsels moet een kunststoffolie geplaatst worden om opkomend vocht tegen te houden
- De welfsels moeten precies naast mekaar komen liggen, niet met de lippen op elkaar
- Het uiteinde van de welfsels moet minstens 7 centimeter op de muur rusten
- Het is een aanrader de welfsels na de plaatsing te onderstutten, dit biedt een grotere garantie op een vlak plafond en voorkomt krimpscheurtjes
- Om de platen tot een geheel te vormen, wordt tussen de voegen een betonnen vulling gegoten (meestal beton met 4-14 grind)
- De voegvulling moet je twee dagen na plaatsing vochtig houden, bij warm weer vijf
- Ongeveer 28 dagen wachten voor je de ondersteuning verwijdert

Bouwblokken

Een vergelijking van de verschillende bouwstenen

Baksteen
Scoort op alle vlakken redelijk goed, scoort op geen enkel vlak echt slecht

- Goedkoper dan meeste andere stenen, duurder dan beton evenwel
- Frequent gebruikt materiaal
- Vormvast: ondergaat weinig of geen vormveranderingen, weinig kans op scheurvorming
- Slechts uitzettingsvoegen nodig om de 30 meter
- Akoestisch niet zo goed als de zwaardere materialen (kalkzandsteen, beton,...)
- Gevelsteen is vatbaar voor uitbloeiingen, uitloging,...

Uitvoeringen:

- Gevelstenen: handvormstenen en strengpersgevelstenen
- Snelbouwstenen
- Isolerende snelbouwstenen

Betonblokken
Sterke en goedkope bouwsteen

- Prijs: als blok voor niet-zichtbaar metselwerk wellicht het goedkoopst. De betonblokjes voor het gevelmetselwerk zijn duurder dan een gevelsteen
- Alle formaten mogelijk
- Onderhevig aan krimp en uitzetting, uitzettingsvoegen zijn noodzakelijk
- Harder dan baksteen, moeilijk om er leidingen in te plaatsen
- Niet-geventileerde spouwmuur is af te raden voor beton
- Gevelsteen droogt niet zo snel op als baksteen; je zal dus langer natte plekken blijven zien
- Grote druksterkte en akoestisch ook beter dan de lichte materialen

Uitvoeringen:

- Betonblokken voor niet-zichtbaar metselwerk (holle en volle blokken)
- Betonblokken met geëxpandeerde kleikorrels
- Betonblokken als gevelsteen

Cellenbeton
Steen waar veel lucht in zit, hetgeen hem goede thermisch isolerende eigenschappen verleent

- Steen met beste warmteïsolatie
- Mogelijk om te bouwen zonder bijkomende isolatielaag
- Groot rendement bij plaatsing: grote formaten, licht gewicht, kan verlijmd worden
- Licht gewicht, interessant bij renovaties
- Druksterkte lager dan andere materialen
- Als je cellenbeton gebruikt, worden best alle elementen in cellenbeton uitgevoerd (lateien, welfsels, dakplaten,...)
- Gemakkelijk om in te boren, frezen of spijkeren

Uitvoeringen: diverse formaten, ook elementensystemen voor grote projecten

Kalkzandsteen
Hard materiaal, goede akoestische en warmte-accumulerende eigenschappen

- Milieuvriendelijk product (enkel kalk, zand en water, weinig energiekosten)
- Zeer vormvast
- Geschikt om te lijmen en om te metselen
- Hard en zwaar materiaal, goede akoestische eigenschappen
- Goede warmte-accumulatie: slaat warmte op en geeft die langzaam af
- Op zich niet zo warmte-isolerend, moet gecompenseerd worden door isolatielaag
- Voor zichtbaar en onzichtbaar metselwerk
- Dunne pleisterlaag volstaat als afwerking
- Kan gecombineerd worden met wandverwarming

Uitvoeringen:

- Gevelstenen
- Lijmblokken
- Metselblokken
- Elementensysteem
- Gladde blokken
- Elementen voor warmtewand

De baksteen
De gevelsteen:
- Handvormgevelstenen versus strengpersgevelstenen
- Strengpersgevelstenen = machinale stenen:

Strenpersstenen zijn veel strakker en regelmatig dan handvormstenen.

- Productie: stenen worden door machine geperst en op gelijke afstand afgesneden
- Resultaat: identieke, gladde stenen

Handvormstenen:

Handvormstenen ogen veel ruwer dan strengpersstenen.

- Productie: klei of leem wordt machinaal in aparte mallen gesmeten
- Resultaat: ruwe stenen, elke steen ziet er anders uit

Echt handgevormde stenen: Smijten in mallen gebeurt manueel; arbeidsintensief proces en dus dure stenen

Voegen:

- Grote impact op uitzicht.
- Grijze voegen geven muren donkerder uitzicht
- Beige voegen geven muren egalere schijn
- Witte voegen doen kleur van stenen meer uitkomen
- Ton-sur-ton: zelfde voegkleur als steen, geeft homogener geheel

Om één egaal vlak te krijgen, opteert men vaak voor voegsel van dezelfde kleur als de steen. dat noemt met ook wel ton-sur-ton.

Betonblokken
Traditionele betonblokken
- Vergelijking met baksteen: in het algemeen minder duur, kunnen aan grotere drukkrachten weerstaan.
- Vooral populair voor funderingen en kelders
- Enorme kwaliteits- en prijsverschillen; extra voorzichtig zijn dus
- Ga na of de blokken Benor-gekeurd zijn

Betonblokken met geëxpandeerde kleikorrels
Wat?

Betonblokken waarin kiezel geheel of gedeeltelijk vervangen werd door geëxpandeerde (uitgezette) kleikorrels

Voordeel:

betere thermische isolatie, interessant voor scheiding tussen onverwarmde en verwarmde ruimte.

Diverse soorten:

- Volle versus holle blokken: holle zijn goedkoper, isoleren beter, maar hebben kleinere druksterkte. Je kan leidingen in holtes aanbrengen
- Blokken voor zichtbaar en te bepleisteren metselwerk
- Akoestische blokken met gekliefde of gezaagde textuur

Argex-blokken:

Eigenlijk een merknaam; blokken met Topargex-label gebruiken geëxp andeerde kleikorrels van de firma Argex (en geen assen zoals het geval is voor bepaalde blokken) Gebruik een bastaardmortel met 1 deel cement, 1 deel vette kalk en 6 delen zand

Dilatatie- of uitzettingsvoeg :

om de 6 meter voor muren van 9 cm dik; om 8 meter voor muren vanaf 14 cm

Betonblokken als gevelsteen
- Klein formaat, veel kleuren, vooral in moderne woningbouw
- Maatvaster dan baksteen
- Niet zo winddicht als baksteen; laten koude dus wat meer naar binnendringen
- Ook blokken te verkrijgen waarin kwarts vermengd zit, met glinsterend effect
- Kunnen vermetseld worden met bastaardmortel of met gewone metselmortel (1 deel cement, 4 delen zand); bij voorkeur een droge prefab-mortel voor niet- of matig zuigende stenen. Geen kalk en zavel gebruiken

Algemene richtlijnen voor de verwerking van betonblokken
Uitzettingsvoegen

- Wat? Verticale voegen om uitzetting op te vangen, wordt opgevuld met siliconen
- Meer nodig dan bij andere materialen
- Fabrikant of architect rekent uit waar dilatatievoegen moeten komen
- Blokken mengen om kleurschakeringen over gevel te verspreiden
- Wapening: nodig op risicovolle plaatsen om scheurvorming te voorkomen. Hiervoor bestaan geprefabriceerde wapeningen (vb. Murfor)
- De spouw: goede ventilatie en afwatering van de spouwmuur, nog meer van belang dan bij baksteen. Niet-geventileerde spouwmuur is af te raden.

Cellenbeton

Wat?
Mengsel van kalk, zand en cement met veel luchtporiën die blok goede thermische waarde verlenen; witte kleur

Kenmerken
- Licht
- Groot formaat
- Maatvast
- Gemakkelijk te verwerken

Toepassingen
- Cellenbeton kan en moet voor volledige ruwbouw gebruikt worden (incl. lateien, welfsels, dakplaten,...)
- Verschillende diktes, voor blokken van 24 of 30 cm is geen isolatie of spouw vereist.

Verwerking: meestal verlijmd, eventueel gemetseld
- Zeer belangrijk: de eerste laag moet volstrekt waterpas liggen
- blokken kunnen op maat gezaagd worden

Leidingen en bevestigingen
- Sleuven trekken kan met sleuventrekker
- Gaten boren met gewone boormachine
- Dingen bevestigen: met nagels in gegalvaniseerd staal of aluminium

Dankzij het lage gewicht en de grote formaten haalt men met cellenbetonblokken een hoog rendement bij de plaatsing.

Kalkzandsteen / Silicaatsteen

Wat?
Mengsel van kalk, zand en water, zonder toeslagstoffen. Hard materiaal, wit van kleur

Kenmerken
- Goede akoestische isolatie
- Zwakke thermische isolatie; wordt opgevangen met isolatielaag
- Goede warmteaccumulatie: houdt warmte bij en geeft die langzaam af

Verwerking
meestal verlijmd, kan ook gemetseld worden

Toepassingen
- Gevelstenen: wit, superwit, antraciet of zandkleurig
- Metselblokken: glad (voor zichtbaar metselwerk) of gegroefd (om te bepleisteren)
- Lijmblokken: voor niet-zichtbaar metselwerk, voor binnen en buitenmuren
- Lijmelementen: groot formaat, voor grote projecten
- Vellingkantblokken: lijmblokken voor zichtbaar metselwerk; opvoegen en pleisteren is niet nodig.
- Vellingkantblokken hebben een afgeschuinde kant. Zo ontstaat er tussen twee blokken een V-voeg zodat de muur niet gepleisterd of gevoegd moet worden.
- Warmtewand: blokken met sleuven in. Hier kunnen buizen in geplaatst worden waar warm (of koud) water kan doorgestuurd worden. Te vergelijken met vloerverwarming.

Lijmen versus metselen

Tegenwoordig wordt zowel voor binnenblokken als voor gevelstenen meer en meer geopteerd voor lijmen. De achterliggende reden is totaal verschillend naargelang het gevelstenen of binnenblokken betreft.

Binnenmuren: rendement en sterkte
- mogelijk met cellenbeton, kalkzandsteen en - sinds kort - ook met snelbouwstenen
- hoger rendement
- hogere mechanische sterkte
- muur bereikt na 24 uur mechanische sterkte, voor gemetselde muur duurt dit 28 dagen. Geen gevaar bij storm dus.
- vlakker oppervlak; mag dus dunner bepleisterd worden of eventueel rechtstreeks betegeld worden
- dunnere voegen, minder gevaar op koudebruggen
- minder risico op vorstschade, uitbloeiingen en scheurvorming
- minder bouwvocht en properder werk
- minder vakmanschap vereist dan bij traditionele metselen

Gevelstenen: egaler uitzicht
- in eerste instantie esthetische keuze: egaler uitzicht: minder impact van de voeg op het gevelzicht
s- tenen hoeven niet meer opgevoegd te worden, daarom lijkt muur voor sommigen "onafgewerkt"
- dankzij hogere mechanische sterkte andere metselverbanden mogelijk (vb. stapelverband, stenen op hun zij plaatsen,…)
- vergt vakmanschap: foutjes vallen sterker op dan bij traditionele metselen
- wordt in eerste instantie gedaan met maatvaste stenen (vb. betonstenen, strengpersstenen). Met handvormstenen is het ook mogelijk, maar dan zal voeg iets dikker zijn.
- is in principe duurder dan traditionele metselen (meer stenen + iets meer werk)

Gipsblokken

Wat?
Vrij zware blokken uit gips die gebruikt kunnen worden om niet-dragende binnenmuren of scheidingsmuren op te trekken

Voordelen
Droge en snelle verwerking zoals bij gipskartonplaten waarbij toch massieve, stevige muren gecreëerd worden met hoge bevestigingsweerstand

Verwerking
Blokken passen met tand- en groefsysteem in elkaar en worden aan elkaar verlijmd

Opgelet
Niet gebruiken voor dragende muren Indien blokken veelvuldig in contact kunnen komen met vocht: voorzorgen nemen (aangepaste blokken gebruiken)

Glastegels en betonglas

Glastegels
- Individuele tegels, bestaande uit twee helften die tegen elkaar geperst worden met tussenin een holle ruimte, gevuld met droge lucht
- Thermisch en akoestisch: te vergelijken met dubbele beglazing
- Verschillende maten (meestal 14 x 24 cm of 19 x 19 cm)
- Worden samen met bakstenen ingemetseld met speciale mortel
- Bij plaatsing rekening houden met uitzettingsvoegen
- Prijs van individuele tegel: tussen € 2 en 10.

Betonglas: panelen van glastegels
- Panelen worden op bestelling in fabriek gemaakt
- Beton tussen glastegels wordt kruiselings gewapend; m.a.w. solide en waterdicht paneel
- Voor binnentoepassingen: beton kan vervangen worden door kader van aluminium of hout
- Veel toepassingen mogelijk (douchewand, scheidingsmuur, in de gevel,...) maar niet als dragende structuur
- Kunnen ook liggend geplaatst worden, maar vereisen dan aangepaste wapening en voegdikte
- Grootte van de panelen: maximum 6 à 8 m², voor grotere oppervlakken kan je meerdere panelen combineren (vergeet dan uitzettingsvoeg niet)
- Maten: veel is mogelijk, maar rekening houden met afmetingen van individuele tegels (kunnen niet verzaagd worden)
- Prijs: ongeveer € 150/m², maar kan oplopen tot € 500/m²

Gevelpleisters
- Passen door de band beter bij een strakke, moderne vormgeving.
- Ook toepasbaar voor rustieke woningen (vb Spaanse villa's)
- Lenen zich uitstekend om complexe bouwdelen te bekleden
- Ook het aantal texturen en kleuren vormt een belangrijke troef voor gevelpleisters

Soorten buitenpleisters
- Er wordt een onderscheid gemaakt tussen minerale pleisters (op basis van cement) en synthetische pleisters op basis van kunstharsen
- Synthetische pleisters worden meestal kant-en-klaar geleverd, terwijl minerale pleisters aangemaakt worden met water
- De synthetische pleisters mogen dunner aangebracht worden dan de minerale en kunnen afgespoten worden zonder structuurverlies
- Om gevaar voor vorstschade te vermijden, moeten sierpleisters dampdoorlatend zijn

Muuropbouw: verschillende mogelijkheden
1. Massieve muur, zonder spouw, met isolatie aan de buitenzijde
- Sneller dan methode 2, vaak de goedkoopste methode
- Minder kans op scheurvorming (isolatielaag vangt thermische werking van muur op)
- Beter thermisch comfort: kans op koudebruggen wordt drastisch verlaagd
- Ook akoestisch interessant
- Plaatswinst
- Nadeel: er is geen spouw om water in muur te evacueren. Mits goede plaatsing kan er zich echter geen insijpeling voordoen
- Is eerder vatbaar voor beschadigingen dan andere systemen (vb. vallende ladder,...)
2. Spouwmuur, met isolatie in de spouw
- Minder vatbaar voor beschadigingen
- Pleisteren kan tijdje uitgesteld worden
- Vereist meer stenen en werkuren
3. Een massieve muur, zonder isolatie
- Gemakkelijkste en snelste methode
- Kan enkel met isolerende blokken (vb. cellenbeton of isolerende snelbouwstenen ); zijn duurder in aankoop, maar wordt gecompenseerd door hoger rendement bij plaatsing
- Geen gevaar op koudebruggen door slecht geplaatste isolatie
- Extra aandacht besteden aan metselwerk; scheurvorming in metselblokken resulteert automatisch in scheurvorming van pleisterlaag (bij methode a) kan isolatielaag spanningen opvangen)
- Alle elementen in woning moeten bij voorkeur van zelfde materiaal (cellenbeton) zijn (lateien, balken boven garage, ...). Anders kans op scheurvorming.

Zeer belangrijk: bescherming van het sierpleister
Via enkele kleine ingrepen kan je sierpleister behoeden tegen vervuiling:
- Brede dakrand
- Plint aan onderzijde van de woning (blauwe steen, donkere gevelsteen,...)
- Aangepaste vensterbladen met ophoogje aan de randen (zo stroomt water steeds via het midden van de vensterbank zodat het de muur niet raakt)
- Aangepaste roosters (afzuigkap, ventilatieroosters,...) ; moeten of wel ver genoeg ofwel helemaal niet uitsteken

Structuren:
glad, gekrabd, met ronde lijnen,...

Voorzichtig met stalen:
Het is moeilijk om een kleur te kiezen vanop een staal. Vraag handelaar enkele referenties van bepaalde kleuren. Dan krijg je een goed beeld van het eindresultaat.

Werk enkel met een echte vakman
Het aanbrengen van sierpleisters gebeurt door een gevelbezetter. Kijk niet naar de laagste prijs. Gedegen vakmanschap is meer nog dan voor andere posten van primordiaal belang. Vraag een lijst met referenties en ga daar een kijkje nemen.

Ook binnen te gebruiken
Alle gevelpleisters kunnen ook binnen gebruikt worden. Bovendien bestaan er ook specifieke sierpleisters voor binnen.

Vochtproblemen voorkomen en oplossen

Mogelijke oorzaken
Voor je iets onderneemt tegen vochtproblemen moet je eerst de oorzaken achterhalen. Er kunnen heel wat oorzaken zijn. Bovendien moet de plaats waar het probleem zich voordoet niet noodzakelijk de plaats zijn waar het onheil zich voordoet.

- Condensatie: kan optreden in ondermaats geventileerde huizen en op koudebruggen
- Overtollig bouwvocht: Geef het vocht in een nieuwbouw de tijd om te verdampen. Laat voor de verhuis zoveel mogelijk ramen openstaan. Wanneer je onvoldoende tijd hebt voor een natuurlijk droogproces, kan je dit versnellen met bouwdrogers
- Lekken: kunnen voorkomen bij alle leidingen, van dakgoot tot rioleringsleiding
- Slagregen: Bij hevige en snel op elkaar volgende regenbuien kan het water zo diep in de muur dringen dat het tot bij de binnenmuur geraakt.
- Opstijgend vocht: Vooral in streken met een hoog waterpeil en in oude woningen gebouwd met poreuze bakstenen, is dit een van de voornaamste veroorzakers van vochtproblemen. Meestal is een verkeerd of niet geplaatste vochtkerende laag de schuldige
- Doorsijpeling via het dak: Een verkeerd geplaatste of beschadigde dakconstructie kan ook vochtproblemen tot gevolg hebben.

Waterwerende middelen
- Waterwerende middelen behoeden je tegen vochtproblemen en beschermen je gevel bovendien tegen mos- en schimmelvorming.
- Er zijn tal van vochtwerende middelen op de markt met hun eigen voor- en nadelen.
- Voor je aan de daadwerkelijke behandeling begint, moeten alle ramen, deuren en planten in de nabijheid afgedekt worden
- De middelen worden ook best aangebracht op droge muren

Behandeling van opstijgend vocht
- Best is een waterkerende laag aan te brengen door insnijden langs beide zijden van de muur.
- Soms wordt ook gewerkt met verluchtingsbuizen, die het optrekkende vocht uit de muren zuigen en weer naar buiten voeren. Deze methode is niet zo efficiënt.
- Een andere methode waarover men twijfels heeft is de electro-osmose. Hierbij worden geleiders aangebracht in de muur, gekoppeld aan een aardingscontact in de bodem.
- De meest gebruikte methode is de injectie van vochtwerende middelen in de muur. Hiervoor heb je de keuze uit verschillende middelen.

Bouwafval
Bouwafval onder de grond stoppen of op de werf verbranden gebeurt nog al te vaak. Het is vanzelfsprekend niet wettelijk en allesbehalve milieuvriendelijk.

Eis van je aannemers dat ze hun materialen zelf opruimen en sorteren. Je kan dit in een clausule laten opnemen in het contract. Probeer zelf zoveel mogelijk te sorteren.

Heb je veel afval, huur dan een container (zie Gouden Gids, rubriek 7380). Een container van 10 kubieke meter heb je voor iets meer dan 200 euro. Voor kleine hoeveelheden vormt de puinzak een interessant alternatief. De firma bij wie je de zak koopt, komt deze nadien ook afhalen. Voor een puinzak betaal je ongeveer € 75 all inclusive.

Blijft het volume beperkt of beschik je over een aanhangwagen, dan kan je het afval zelf naar het containerpark van je gemeente brengen.