Een projectontwikkelaar kan gezien worden als iemand die richting geeft aan het proces dat uiteindelijk het realiseren van gebouwen tot doel heeft. De projectontwikkelaar regelt zaken rondom de grond waar gebouwd wordt, de functie van het gebouw, het ontwerp en alle zaken die geregeld moeten worden om te kunnen bouwen, zoals het contracteren van een aannemer en het verkrijgen van de bouwvergunning.

Op voorgaande omschrijving zijn veel varianten en bijzonderheden in projectontwikkelaars. We noemen er hier enkele.

Projectontwikkelaar met of zonder risico
Vaak is sprake van risicodragende projectontwikkeling. De projectontwikkelaar wordt geïnvesteerd in bouwplannen terwijl op voorhand niet zeker is dat de plannen gebouwd of verkocht kunnen worden. De investeringen gaan bijvoorbeeld zitten in de aankoop van grond (vaak zonder dat zekerheid dat er op de grond gebouwd mag worden) en het inhuren van architecten en adviseurs om plannen te maken of te onderbouwen.
Ook een partij die zonder risico ontwikkelt wordt wel een projectontwikkelaar genoemd. Het gaat dan vaak om de begeleiding van een bouwproces voor een andere partij, die het gebouw gaat gebruiken, exploiteren of verkopen.
Een breed vakgebied
Projectontwikkeling is een vak waarbij veel aspecten komen kijken. Er is (soms zeer gedetailleerde) kennis nodig over bouwtechniek, wetgeving, marketing en planeconomie. Omdat het niet meevalt om alles te weten, ontstaan binnen projectontwikkeling veel specialismen: projectontwikkelaar die bijvoorbeeld alleen de technische kant van het werk uitvoert, de commerciële kant of de procedurele kant
Uiteenlopende schaalniveaus in projectontwikkeling
De grootste projectontwikkelaar ontwikkelt jaarlijks duizenden woningen en tienduizenden meters commerciële ruimten. Het zijn landelijk opererende bedrijven waar soms honderden mensen werken. Maar er zijn ook vele eenmansbedrijven actief.
Woningbouw of commercieel vastgoed
De meeste projectontwikkelaars zijn actief in het ontwikkelen van woningen of commercieel vastgoed (winkels, kantoren of bedrijfshallen). Een enkeling specialiseert zich, bijvoorbeeld in vakantiedorpen, varkensstallen of politebureaus. Ieder product heeft zijn eigen bijzonderheden. Iemand die de kunst van het ontwikkelen van woningen beheerst hoeft nog geen goed projectontwikkelaar van kantoren te zijn.